Dowiedz się, dlaczego czołowy amerykański neurobiolog twierdzi, że pokolenie Z ma mniejsze zdolności poznawcze niż poprzednie pokolenia oraz dlaczego powrót do korzystania z długopisu i papieru w klasie mógłby być rozwiązaniem.
W miarę jak rodziny w całym kraju przygotowują się do wielkiego szczytu związanego z powrotem do szkoły, ponownie rozgorzeje debata na temat tego, czy lepiej uczyć się przy użyciu urządzeń elektronicznych, czy też tradycyjnego pióra i papieru. Miłośnicy technologii będą podkreślać wygodę korzystania z urządzeń oraz łatwy dostęp do informacji w wielu różnych formatach, podczas gdy zwolennicy papieru będą powoływać się na liczne badania, z których wynika, że nauka z wykorzystaniem materiałów papierowych ułatwia zrozumienie złożonych zagadnień, poprawia koncentrację i zwiększa zdolność zapamiętywania.
Jedno z tych badań – metaanaliza z 2024 r. obejmująca 49 innych badań, przeprowadzona przez Uniwersytet Macquarie w Australii – wykazało, że studenci czytający z papieru konsekwentnie osiągali wyższe wyniki w testach rozumienia tekstu niż ci, którzy czytali te same materiały na ekranach. Naukowcy nazywają to „efektem gorszości ekranu”, co oznacza, że czytanie w formie cyfrowej prowadzi do gorszego zapamiętywania informacji i ich rozumienia.
Następnie, na początku tego roku, czołowy amerykański neurobiolog, dr Jared Cooney Horvath, sporządził oświadczenie przedstawione Komisji Senatu USA ds. Handlu, Nauki i Transportu, w którym stwierdził, że pokolenie Z ma mniejsze zdolności poznawcze niż poprzednie pokolenia, pomimo bezprecedensowego dostępu do technologii.
Inwestycje w technologie edukacyjne
Według dr Horvatha ten spadek zdolności poznawczych odzwierciedla obniżenie poziomu umiejętności czytania, pisania i liczenia, które obserwuje się już od co najmniej ostatniej dekady. Horvath zwrócił uwagę, że istnieje wyraźna korelacja między spadkiem wyników testów a czasem spędzanym przy komputerach w szkole – im więcej czasu uczniowie spędzają przed ekranem, tym gorsze osiągają wyniki.
Podczas gdy Wielka Brytania od czasu pandemii zwiększyła liczbę urządzeń z ekranami w salach lekcyjnych, Stany Zjednoczone znacznie zwiększyły inwestycje w technologie edukacyjne. W 2024 roku kraj ten wydał ponad 30 mld dolarów na wyposażenie szkół w laptopy i tablety, jednak psychologowie i eksperci ds. nauczania stwierdzają, że inwestycja ta nie przynosi oczekiwanych rezultatów.
„Nie chodzi tu o odrzucenie technologii” – napisał dr Horvath. „Chodzi o dostosowanie narzędzi edukacyjnych do tego, jak faktycznie przebiega proces uczenia się człowieka. Dowody wskazują, że bezkrytyczne upowszechnianie technologii cyfrowych osłabiło środowiska edukacyjne, zamiast je wzmocnić”.
Ciężkie lekcje
Tymczasem w Wielkiej Brytanii szkoły znajdują się pod presją, by inwestować w technologie edukacyjne, a raport Fundacji Nuffield z 2025 r. zwraca uwagę na brak „oceny i nadzoru” nad firmami dostarczającymi platformy edukacyjne dla dzieci. Według firmy technologicznej Glass.AI w 2025 r. w Anglii działało 1 203 przedsiębiorstw z branży technologii edukacyjnych, a 90% szkół podstawowych i 92% szkół średnich korzystało z cyfrowych platform edukacyjnych.
Jednak według dr Horvatha ułatwianie nauki wiąże się z ryzykiem, że stanie się ona mniej skuteczna. To właśnie głębokie zastanowienie się, niezbędne do przetworzenia informacji i pełnego jej zrozumienia, sprawia, że informacja ta zostaje w pamięci utrwalona – a to właśnie zapewnia wolniejsza, bardziej namacalna metoda z wykorzystaniem długopisu i papieru.
„Niestety, łatwość nigdy nie była cechą charakterystyczną procesu uczenia się” – powiedział. „Uczenie się wymaga wysiłku, jest trudne i często wiąże się z dyskomfortem. Jednak to właśnie te trudności sprawiają, że wiedza jest głęboko przyswojona i można ją wykorzystać w przyszłości”.
Chcesz dowiedzieć się więcej o roli, jaką papier może odgrywać w edukacji? Zapoznaj się z zaletami druku i papieru w zakresie uczenia się, rozumienia i zapamiętywania w naszym artykule „Insight: Znaczenie materiałów na bazie papieru w edukacji”.
American Latina
Brazil
Czech
Finnish
France
Germany
Italy
Norway
North America
Polish
Portugal
South Africa
Swedish
Spanish
United Kingdom 






