Media drukowane i cyfrowe mają różny wpływ na środowisko. Jednak choć firmy mogą twierdzić, że media cyfrowe są bardziej przyjazne dla środowiska, fakty pokazują coś zupełnie innego.
W ostatnich latach ślad węglowy spowodowany odpadami elektronicznymi oraz wzrost ilości „ciemnych danych” rosły proporcjonalnie do coraz większej zrównoważoności branży poligraficznej. Jednak na co dzień wszyscy – od banków, przez prawników, po przedsiębiorstwa użyteczności publicznej i pracowników służby zdrowia – zachęcają ludzi do przejścia na komunikację cyfrową, posługując się błędnym uzasadnieniem, że służy to ochronie środowiska. Jednak w obliczu wykładniczego wzrostu chmury danych cyfrowych, jak długo jeszcze będą mogli trzymać się tego przestarzałego sposobu myślenia?
Rozwiązanie, a nie problem
Według zwolenników rewolucji cyfrowej, która ogarnęła świat po obu stronach przełomu tysiącleci, stopniowe wycofywanie komunikacji drukowanej było nie tylko bardziej wydajnym i wygodnym sposobem prowadzenia działalności gospodarczej, promowania produktów i funkcjonowania w życiu codziennym, ale także rozwiązaniem bardziej przyjaznym dla środowiska. Jednak po upływie kilku dekad pojawiły się mocne argumenty przemawiające za tym, że druk stanowi kluczowy element rozwiązania problemu zmian klimatycznych.
W latach 1990–2019 przemysł papierniczy zmniejszył emisję dwutlenku węgla o 48%1, a ponadto jest największym pojedynczym odbiorcą i producentem energii odnawialnej w Europie – 62% jej zużycia energii pierwotnej pochodzi ze źródeł odnawialnych.2
Sektor papierniczy, z celulozą i poligraficzny należy obecnie do gałęzi przemysłu o najniższym poziomie emisji gazów cieplarnianych, odpowiadając za 0,8% emisji w Europie.³ Jednocześnie 93% wody zużywanej w europejskim przemyśle papierniczym jest zwracane do środowiska po wykorzystaniu i oczyszczeniu.⁴
W 2022 roku Konfederacja Europejskiego Przemysłu Papierniczego (CEPI) ustaliła, że 71,4% europejskiego papieru i tektury zostało poddane recyklingowi – był to trzeci rok z rzędu, w którym wskaźnik ten przekroczył 70%.5 Odnotowano też wzrost o 9% powierzchni lądowej Europy pokrytej lasami6, a organizacja Forest Europe podaje, że „objętość drewna oraz masa węgla zgromadzonego w biomasie europejskich lasów wzrosły o 50%”. 7
Rosnąca góra danych cyfrowych
Mike Berners-Lee był jednym z pierwszych, którzy w swojej książce z 2010 roku zwrócili naszą uwagę na pewne niewygodne prawdy dotyczące komunikacji cyfrowej Ślad węglowy wszystkiego. Obliczył, że zwykła wiadomość e-mail generuje ślad węglowy wynoszący nawet 26 g CO2 – waga, która po zamontowaniu dodatków może wzrosnąć do 50 g.9
Materiały drukowane są również częściej poddawane recyklingowi w sposób odpowiedzialny, zamiast wymagać stosowania coraz bardziej zaawansowanego sprzętu do ich przetwarzania, z którego znaczna część sprawia, że poprzednie wersje urządzeń elektronicznych stają się przestarzałe, co jeszcze bardziej pogłębia problem światowych odpadów elektronicznych.
Szacuje się, że obecnie na całym świecie recyklingowi poddaje się jedynie 17,4% odpadów elektronicznych.10 W zeszłym roku europejski think tank zajmujący się zrównoważonym rozwojem biznesu, EY, oszacował, że cyfryzacja odpowiada już za 4% emisji gazów cieplarnianych (GHG)¹¹ – w przeciwieństwie do 0,8% przypisywanych sektorowi poligraficznemu i papierniczemu.¹²
Zgodnie z raportem opublikowanym na początku tego roku przez Szkołę Biznesu Uniwersytetu w Loughborough, centra danych odpowiadają za 2,5–3,7% całkowitej emisji CO₂ spowodowanej działalnością człowieka2 – więcej niż cała branża lotnicza (2,1%).13
Ciemna strona chmury
Jedną z palących kwestii jest wzrost ilości „ciemnych danych”. Ponad połowa¹⁵ danych cyfrowych generowanych przez firmy jest gromadzona, przetwarzana i przechowywana wyłącznie do jednorazowego użytku, a następnie nigdy nie jest usuwana. Niezależnie od tego, czy są to podobne wersje tych samych zdjęć, które robimy telefonami, przestarzałe arkusze kalkulacyjne, czy też zasoby danych ze starych urządzeń lub sieci, dane te wciąż się gromadzą, obciążając centra danych – i naszą planetę.
Biorąc pod uwagę, że ilość danych cyfrowych podwaja się co dwa lata16, problem ten bardzo szybko się pogłębia. Tymczasem rosnącym problemem jest wyrzucany sprzęt cyfrowy. Forum WEEE (odpady sprzętu elektrycznego i elektronicznego) oszacowało, że w 2022 roku wyrzuconych zostanie 5,3 miliarda telefonów komórkowych17 podczas gdy kolejne miliardy były gromadzone lub leżały bezużyteczne i przestarzałe w szufladach i na strychach. Okazało się, że w 45% gospodarstw domowych znajduje się od dwóch do pięciu nieużywanych urządzeń elektronicznych, a tylko niewielka część gospodarstw domowych planuje je poddać recyklingowi.18
„Urządzenia te stanowią źródło wielu ważnych surowców, które można wykorzystać do produkcji nowych urządzeń elektronicznych lub innego sprzętu, takiego jak turbiny wiatrowe, akumulatory do samochodów elektrycznych czy panele słoneczne” – powiedziała Magdalena Charytanowicz z organizacji WEEE. „Wszystkie one mają kluczowe znaczenie dla ekologicznej, cyfrowej transformacji w kierunku społeczeństw niskoemisyjnych”.
Gdy więc następnym razem usłyszysz, że firma, z którą współpracujesz, „rezygnuje z papieru”, warto zapytać: „Dlaczego?”.
Źródła:
- Cepi, Energia i klimat 2021
- Cepi, Najważniejsze dane statystyczne, 2021 r.
- https://twosidesuk-807m.temp-dns.com/renewable-energy/
- CEPI, 2019 r.
- https://www.recyclingtoday.com/news/cepi-europe-paper-recycling-2021-summary/
- https://resoilfoundation.org/en/environment/eu-forests-growth/
- Foresteurope.org
- https://twosidesuk-807m.temp-dns.com/mount-recyclemore-electronic-waste/
- Mike Berners-Lee
- https://theroundup.org/global-e-waste-statistics/
- https://www.ey.com/en_ch/decarbonization/how-digitization-acts-as-a-driver-of-decarbonization
- https://twosidesuk-807m.temp-dns.com/renewable-energy/
- https://www.lboro.ac.uk/news-events/news/2023/july/researchers-create-co2-measurement-tool/
- https://www.lboro.ac.uk/news-events/news/2023/july/researchers-create-co2-measurement-tool/
- https://www.splunk.com/en_us/blog/learn/dark-data.html?301=/en_us/data-insider/what-is-dark-data.html
- https://medium.com/callforcode/the-amount-of-data-in-the-world-doubles-every-two-years-3c0be9263eb1
- https://weee-forum.org/ws_news/of-16-billion-mobile-phones-possessed-worldwide-5-3-billion-will-become-waste-in-2022/
- https://weee-forum.org/ws_news/of-16-billion-mobile-phones-possessed-worldwide-5-3-billion-will-become-waste-in-2022/
- www.businesswaste.co.uk
- https://www.techdonut.co.uk/it-security/business-data-protection/how-to-recycle-old-it-kit-and-protect-your-data
American Latina
Brazil
Czech
Finnish
France
Germany
Italy
Norway
North America
Polish
Portugal
South Africa
Swedish
Spanish
United Kingdom 






