Komunikat prasowy: 13 grudnia 2023 r.
W odpowiedzi na opublikowane niedawno przez OECD wyniki badania PISA (Program Międzynarodowej Oceny Uczniów) z 2022 r. stowarzyszenie Intergraf wydało oświadczenie, w którym wezwało do przyjęcia zrównoważonego podejścia do edukacji, podkreślając znaczenie utrzymania materiałów drukowanych w procesie nauczania.
Wyniki badania PISA 2022 wskazują na znaczny spadek wyników uczniów w zakresie czytania – w krajach OECD wyniki te spadły o 10 punktów.
Jest to znaczny spadek, odpowiadający półrocznemu postępowi w nauce czytania. Spadek ten jest bezprecedensowy w historii badania PISA, ponieważ średni wynik OECD w zakresie czytania nigdy nie uległ zmianie o więcej niż pięć punktów między kolejnymi edycjami badania. Chociaż pandemia COVID-19 wydaje się być czynnikiem przyczyniającym się do tego spadku, analiza trendów ujawnia spadki wyników w czytaniu już przed pandemią, co wskazuje na problem o charakterze długoterminowym.
Według wyników badania PISA 2022 najlepsze wyniki w czytaniu osiągnęły Singapur, Irlandia, Japonia, Korea, Chińskie Tajpej i Estonia, podczas gdy kilka krajów europejskich, w tym Słowenia, Holandia, Słowacja, Malta, Serbia, Islandia, Grecja, Rumunia i Cypr, osiągnęło wyniki statystycznie istotnie poniżej średniej OECD. Większość krajów europejskich plasuje się w okolicach średniej OECD, przy czym Wielka Brytania, Finlandia, Dania, Polska, Czechy, Szwecja, Szwajcaria i Włochy osiągają wyniki powyżej średniej. Jednak w Norwegii, Holandii, Polsce, Finlandii, Słowenii, Niemczech, Hiszpanii, Szwecji, Grecji, Francji i Islandii odnotowano bezprecedensowy spadek wyników. Średnio 26% uczniów w krajach OECD zalicza się do grupy osiągającej słabe wyniki w czytaniu.
Dane z przeszłości wskazują, że 68% uczniów w krajach OECD wykazuje ograniczone umiejętności poruszania się w środowisku cyfrowym lub nie posiada ich wcale (PISA 2018), podczas gdy najnowsza ocena wskazuje, że umiarkowane korzystanie z urządzeń cyfrowych wiąże się z lepszymi wynikami w nauce, natomiast nadmierne korzystanie lub niewłaściwe używanie koreluje z gorszymi wynikami w nauce. Ponadto warto zauważyć, że 45% uczniów odczuwa niepokój bez dostępu do urządzeń cyfrowych, co wpływa na ich zadowolenie z życia i odporność na stres. Co istotne, spędzanie ponad siedmiu godzin dziennie na korzystaniu z urządzeń cyfrowych w celach edukacyjnych wiąże się z niższymi wynikami z matematyki (nie podano informacji na temat wpływu na czytanie).
Podczas ostatniego spotkania w ramach dialogu społecznego branży poligraficznej, zorganizowanego przez Komisję Europejską w Brukseli, profesor Anne Mangen z Centrum Czytania Uniwersytetu w Stavanger zwróciła uwagę na silną korelację między czytaniem długich, linearnych tekstów w formie drukowanej a lepszymi umiejętnościami czytania.
Ponadto omówiła negatywny wpływ ekranów na rozumienie tekstu czytanego, zwłaszcza w przypadku tekstów informacyjnych. Wyniki te potwierdzają wyniki 54 eksperymentów¹ z udziałem ponad 170 000 uczestników, które konsekwentnie wskazują na znaczną przewagę czytania na bazie papieru, szczególnie w przypadku tekstów informacyjnych.
Badania wskazują (Delgado i in. 2018; PISA 2022), że środowiska cyfrowe w mniejszym stopniu sprzyjają rozwijaniu głębokiego zrozumienia, podczas gdy czytanie na bazie papieru zapewnia znaczną przewagę w sytuacjach wymagających większego wysiłku umysłowego, takich jak czytanie pod presją czasu lub zmaganie się ze złożonymi tekstami. Ponadto czytanie z ekranu sprzyja zazwyczaj szybkiemu i powierzchownemu przetwarzaniu treści, podczas gdy czytanie z wydruków lepiej wspiera dogłębną analizę tekstu, zwłaszcza w przypadku dłuższych i bardziej złożonych tekstów. Badania wskazują zatem na ujemną korelację między intensywnym czytaniem w formie cyfrowej a ogólnymi umiejętnościami czytania. Intergraf wzywa do szerszego rozważenia wpływu urządzeń cyfrowych na rozumienie tekstu i rozwój umiejętności.
Biorąc pod uwagę obawy związane ze spadkiem poziomu podstawowych umiejętności czytania i pisania, wynikającym z nadmiernej cyfryzacji w edukacji, organizacja Intergraf zdecydowanie popiera niedawną inicjatywę Szwecji, mającą na celu przesunięcie punktu ciężkości w edukacji z urządzeń cyfrowych na podręczniki drukowane. Mimo że szwedzcy uczniowie nadal osiągają wyniki lepsze od średniej europejskiej w zakresie czytania, spadek wyników odnotowany w latach 2016–2021 skłonił do ponownej oceny stosowanych metod edukacyjnych. Szwecja przeznaczyła około 650 mln SEK (ponad 55 mln EUR) na drukowane podręczniki szkolne w 2023 r. oraz 500 mln SEK (42,5 mln EUR) w 2024 r., dążąc do zapewnienia jednego podręcznika na ucznia na każdy przedmiot w szkołach podstawowych.
Umiejętność czytania i pisania pozostaje jednym z najważniejszych filarów współczesnego społeczeństwa. Zapewnienie młodym ludziom umiejętności płynnego czytania i rozumienia otaczającego ich świata jest warunkiem koniecznym ich uczestnictwa w życiu naszych demokratycznych społeczeństw.
Biorąc pod uwagę bezprecedensowy spadek poziomu umiejętności czytania, matematyki i nauk ścisłych oraz w celu zapewnienia europejskim systemom edukacyjnym odporności na przyszłe wyzwania, Intergraf zdecydowanie zaleca przemyślane podejście i podejmowanie decyzji opartych na badaniach naukowych przy wyborze między materiałami cyfrowymi a drukowanymi w edukacji. Kluczowe znaczenie ma znalezienie równowagi między materiałami drukowanymi a cyfrowymi, z uwzględnieniem mocnych i słabych stron każdego z nich. Ponieważ materiały drukowane oferują wyraźne zalety pod względem koncentracji, zrozumienia, zapamiętywania oraz rozwoju umiejętności głębokiego czytania, niezbędne jest uznanie książek drukowanych za integralny i trwały element edukacji szkolnej.
Źródło:
- Pablo Delgado, Cristina Vargas, Rakefet Ackerman, Ladislao Salmerón, „Nie wyrzucajcie swoich drukowanych książek: metaanaliza wpływu nośników czytania na rozumienie tekstu pisanego”, Educational Research Review, tom 25, 2018, str. 23–38, ISSN 1747-938X, https://doi.org/10.1016/j.edurev.2018.09.003. (https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1747938X18300101)
American Latina
Brazil
Czech
Finnish
France
Germany
Italy
Norway
North America
Polish
Portugal
South Africa
Swedish
Spanish
United Kingdom 






